Ngày tết được ăn các món mặn rồi thưởng thức những thứ bánh ngọt, đã là thường tình. Tết ở đâu mà chẳng thế. Tết ngoài bắc có các thứ mặn, ngọt ngoài bắc. Tết trong này có các thứ mặn, ngọt trong này. Chẳng có gì là lạ nếu không có một thứ bánh tết không mặn mà cũng chẳng ngọt. Một thứ bánh rất được ưu ái trong những ngày đầu năm. Đó là bánh tro.

Loại bánh này rất phổ biến trong tất cả các tỉnh ở miền Trung. Có nơi người ta còn kêu là bánh ú tro vì bánh có hình dáng tựa như cái bánh ú nhưng nhỏ hơn. Những gia đình ở quê thì tự làm, nhưng dân sống ở phố phường thì đành chịu. Để có mấy xâu bánh tro xếp trên bàn thờ, trước là thắp hương sau là thưởng thức... thì biết sao đây? Hiểu được nhu cầu đó và cũng là để có thêm thu nhập, một số phụ nữ ở nông thôn đã cặm cụi làm loại bánh này đưa ra phố bán. Họ gánh đôi giỏ, đi rảo loanh quanh mấy ngõ phố đông người với những xâu bánh tro được xếp trong cái thúng ở trên cùng.

Như tên bánh đã giới thiệu. Bánh cần nhất là tro. Để có đủ lượng bột tro cần thiết, người ta phải dồn lại từ rất nhiều ngày trước đó và phải tuyển tro rất kỹ. Bột tro để làm bánh nhất thiết phải có màu trắng và mịn. Bỏ tro vô ảng (chum, vại nếu kêu theo người bắc) ngâm với nước.

Tro tan ngay và để cho qua ngày hôm sau thì lọc nước. Gạo nếp vo sạch, để ráo rồi ngâm vào thứ nước tro này. Sau một ngày thì vớt ra, những hạt gạo khi ấy có màu vàng, xối nước lại cho trôi đi những gì bám bên ngoài nếp, rồi tiếp tới là việc gói bánh. Bánh tro được gói bằng lá chuối, nhỏ chỉ độ ngón tay. Bỏ bánh vào xoong nấu trên hai tiếng mới có thể vớt ra được. Có nấu kỹ như thế thì những hạt nếp mới nhuyễn nhừ, tan ra và kết dính lại với nhau, nhìn như một thỏi thạch trong suốt và có màu vàng rất ấn tượng.

Được biết, ở quê, người ta làm bánh tro rất nhiều. Bánh không mặn lại chẳng ngọt, tiết trời mùa xuân lại râm mát đâu dễ gì hư hao, thế là làm xong cứ việc để nguội rồi cột lại thành từng xâu, treo nơi thoáng đãng và ăn dần. Bánh như một thứ trái cây rất cần thiết để ăn tráng miệng, sau những bữa tiệc thịnh soạn vào ngày tết. Không những thế, bánh còn như cốc nước mát có tác dụng giải rượu, bia khi lỡ vui quá đà trong ba bữa đầu năm. Đấy là người lớn, còn trẻ con ở thành phố thì rất thích thứ bánh này. Bọn nhỏ gọi đó là "bánh lá đông sương". Do chán các kiểu mứt bánh hộp rồi kẹo ngoại, chocolate... nên ưa lắm những cái bánh nếp nhà quê hết sức đặc biệt như bánh tro.